بطلای سفید و نقره در نگاه اول ظاهر بسیار مشابهی دارند. هر دو فلز روشن، براق و مناسب ساخت زیورآلات ظریف هستند؛ به همین دلیل تشخیص آنها فقط از روی عکس یا رنگ محصول همیشه آسان نیست. شباهت زمانی بیشتر میشود که نقره با رودیوم آبکاری شده باشد؛ زیرا این روکش میتواند ظاهری سفید، براق و آینهای شبیه طلای سفید ایجاد کند.
بااینحال، چند روش ساده و بدون آسیب وجود دارد که میتواند برای تشخیص اولیه طلای سفید از نقره مفید باشد. این روشها جای آزمایش تخصصی را نمیگیرند، اما کمک میکنند پیش از مراجعه به طلافروش، اطلاعات بیشتری درباره قطعه داشته باشید.
طلای سفید و نقره چه تفاوتی دارند؟
طلای سفید نوعی آلیاژ طلاست که از ترکیب طلا با فلزات سفیدرنگی مانند پالادیوم، نیکل، نقره یا روی ساخته میشود. بسیاری از مصنوعات طلای سفید با لایهای از رودیوم پوشانده میشوند تا رنگ روشنتر، درخشندگی بیشتر و مقاومت بهتری در برابر خراش پیدا کنند.
نقره مورد استفاده در زیورآلات معمولاً نقره استرلینگ است. کد 925 روی این محصولات نشان میدهد آلیاژ از ۹۲٫۵ درصد نقره و ۷٫۵ درصد فلزات دیگر، معمولاً مس، تشکیل شده است. نقره نسبت به طلای سفید نرمتر است و معمولاً زودتر دچار خراش یا تیرگی سطحی میشود.
۱. کد حکشده روی زیورآلات را بررسی کنید
سادهترین راه برای تشخیص اولیه، پیدا کردن کد یا مهر عیار است. این کد ممکن است داخل انگشتر، پشت پلاک، داخل النگو یا در نزدیکی قفل دستبند و گردنبند حک شده باشد. برای مشاهده نوشتههای ریز میتوانید از ذرهبین یا دوربین تلفن همراه استفاده کنید.
کدهای رایج طلای سفید عبارتاند از:
-
750 یا 18K: طلای ۱۸ عیار
-
585 یا 14K: طلای ۱۴ عیار
-
375 یا 9K: طلای ۹ عیار
کدهای رایج نقره عبارتاند از:
-
925 یا Sterling: نقره استرلینگ
-
999: نقره با خلوص بسیار بالا
-
800 یا 830: بعضی آلیاژهای نقره با خلوص پایینتر
عدد 750 نشان میدهد ۷۵۰ قسمت از هر هزار قسمت آلیاژ طلاست، درحالیکه عدد 925 روی نقره به خلوص ۹۲٫۵ درصدی نقره اشاره دارد.
وجود این کدها نشانه مهمی است، اما اصالت قطعه را صددرصد تضمین نمیکند؛ زیرا امکان حککردن یک کد غیرواقعی نیز وجود دارد. قطعات قدیمی یا تعمیرشده نیز ممکن است مهر خوانایی نداشته باشند.
۲. تغییر رنگ و تیرگی سطح را بررسی کنید
نقره در تماس با هوا، رطوبت و بعضی ترکیبات محیطی ممکن است بهمرور کدر یا تیره شود. این تیرگی معمولاً در فرورفتگیها، پشت قطعه و اطراف قفل بیشتر دیده میشود. طلای سفید روکششده با رودیوم مقاومت بیشتری در برابر تیرگی دارد، هرچند روکش آن ممکن است در اثر استفاده طولانیمدت ساییده شود.
اگر زیر لایه سفید و براق، تهرنگ گرم یا زرد بسیار ملایمی دیده شود، احتمال دارد قطعه طلای سفید باشد و روکش رودیوم آن بهتدریج از بین رفته باشد. نقره معمولاً بهجای نمایانکردن رنگ زرد، به سمت خاکستری یا تیرگی متمایل میشود.
این روش قطعی نیست؛ زیرا نقره آبکاریشده با رودیوم ممکن است برای مدت طولانی تیره نشود و کاملاً شبیه طلای سفید باقی بماند.
۳. رنگ قطعه را زیر نور طبیعی ببینید
زیورآلات را کنار پنجره و زیر نور طبیعی بررسی کنید. طلای سفید بدون روکش یا با روکش ساییدهشده ممکن است تهرنگی گرم و کمی مایل به زرد داشته باشد. نقره معمولاً رنگی سردتر و متمایل به خاکستری دارد.
اما طلای سفید تازه آبکاریشده و نقره دارای روکش رودیوم ممکن است تقریباً یکسان دیده شوند. حتی مؤسسه گوهرشناسی آمریکا اشاره میکند که روکش رودیوم میتواند برای هر دو فلز، رنگ سفید روشن و مشابهی ایجاد کند. بنابراین رنگ باید در کنار کد، فاکتور و سایر نشانهها بررسی شود.
۴. وزن دو قطعه کاملاً مشابه را مقایسه کنید
اگر دو قطعه با اندازه، ضخامت، طراحی و ساختار کاملاً مشابه داشته باشید، نمونه طلای سفید معمولاً سنگینتر احساس میشود. بااینحال، چنین مقایسهای فقط زمانی قابلاستفاده است که دو محصول واقعاً مشابه باشند.
توخالی یا توپر بودن، وجود نگین، ضخامت بدنه و نوع قفل میتواند وزن را تغییر دهد. برای مثال نمیتوان وزن یک النگوی نقره توپر را با یک النگو طلا سفید و توخالی مقایسه کرد و فقط براساس سنگینی درباره جنس آنها تصمیم گرفت.
آزمایش انداختن زیورآلات در آب نیز روش درستی برای تفکیک این دو فلز نیست. هم طلا و هم نقره از آب سنگینترند و قطعات ساختهشده از هر دو فلز معمولاً در آب فرو میروند؛ بنابراین تهنشینشدن نشانه طلای سفید بودن نیست.
۵. به میزان خراش و فرورفتگی توجه کنید
نقره استرلینگ در مقایسه با بسیاری از آلیاژهای طلای سفید نرمتر و مستعد خراش یا فرورفتگی است. اگر یک زیور قدیمی خطوخشهای متعدد، خمیدگی یا فرورفتگیهای کوچک داشته باشد، احتمال نقرهبودن آن بیشتر میشود. طلای سفید بهدلیل نوع آلیاژ و روکش رودیوم معمولاً مقاومت بیشتری در برابر سایش روزانه دارد.
این نشانه نیز بهتنهایی کافی نیست. طلای سفید ظریف ممکن است آسیب ببیند و نقره ضخیم نیز میتواند استحکام مناسبی داشته باشد. نحوه استفاده و نگهداری قطعه روی ظاهر آن تأثیر زیادی دارد.
آیا آهنربا طلای سفید را از نقره تشخیص میدهد؟
آزمایش آهنربا برای تفکیک طلای سفید از نقره کاربرد زیادی ندارد؛ زیرا خود طلا و نقره جذب آهنربای معمولی نمیشوند. اگر تمام بدنه قطعه با قدرت جذب آهنربا شود، احتمال وجود فلزات مغناطیسی یا بدلبودن آن مطرح است؛ اما جذبنشدن مشخص نمیکند که قطعه طلای سفید است یا نقره.
در بعضی زیورآلات، فنر کوچک داخل قفل ممکن است واکنش ضعیفی به آهنربا داشته باشد. به همین دلیل باید قفل و بدنه اصلی را جداگانه بررسی کرد.
از سرکه، وایتکس و اسید استفاده نکنید
برخی منابع اینترنتی استفاده از وایتکس، ید، سرکه یا اسید را پیشنهاد میکنند. این مواد ممکن است به روکش رودیوم، سطح زیور، نگین یا محل اتصال قطعات آسیب بزنند. نتیجه چنین آزمایشهایی نیز همیشه قابلاعتماد نیست؛ بهخصوص اگر قطعه آبکاریشده یا نگیندار باشد.
آزمایشهای اسیدی و سنگ محک باید با تجهیزات محافظتی، نمونههای مرجع و دانش تخصصی انجام شوند. برای زیورآلات ارزشمند بهتر است از خراشدادن، حرارتدادن یا تماس با مواد شیمیایی خودداری کنید.
فاکتور و قیمت را نادیده نگیرید
طلای سفید به دلیل داشتن فلز طلا معمولاً ارزش بسیار بیشتری از نقره دارد. اگر محصولی با عنوان طلای سفید و با قیمتی بسیار پایین عرضه شود، باید مشخصات آن دقیقتر بررسی شود. بااینحال، قیمت بالا نیز بهتنهایی اصالت را ثابت نمیکند.
فاکتور معتبر باید نوع فلز، عیار، وزن، قیمت و مشخصات فروشنده را نشان دهد. خرید از مجموعهای معتبر مانند میلادزر و دریافت فاکتور شفاف، بسیار مطمئنتر از تلاش برای تشخیص جنس یک قطعه بدون مدرک پس از خرید است.
مطمئنترین راه تشخیص چیست؟
اگر کد قطعه پاک شده، فاکتور در دسترس نیست یا ارزش زیورآلات بالاست، آن را به طلافروش معتبر یا آزمایشگاه تخصصی نشان دهید. بررسی توسط کارشناس و استفاده از دستگاههایی مانند XRF میتواند اطلاعات دقیقتری درباره ترکیب سطح فلز ارائه دهد. مراکز سنجش عیار از روشهای علمی و کنترلشده استفاده میکنند که از آزمایشهای خانگی مطمئنتر است.
جمعبندی
برای تشخیص تفاوت طلای سفید با نقره ابتدا کدهای حکشده را بررسی کنید؛ اعدادی مانند 750 و 585 معمولاً مربوط به طلا و عدد 925 معمولاً مربوط به نقره است. سپس به تیرگی، تهرنگ، خراشها، وزن نسبی و فاکتور محصول توجه کنید.
هیچیک از این روشها بهتنهایی نتیجه قطعی نمیدهند؛ زیرا نقره آبکاریشده میتواند شباهت زیادی به طلای سفید داشته باشد. برای خرید یا فروش قطعات ارزشمند، بررسی تخصصی و فاکتور معتبر همچنان مطمئنترین معیار تشخیص است.