چگونه اثر کمپین آنلاین را بر فروش حضوری بسنجیم
فروشگاه لوازم جانبی رایانه برای یک هفته در موتور جستوجو تبلیغ میکند. گزارش پایان هفته نشان میدهد چند صد نفر وارد سایت شدهاند و تعدادی روی شماره تماس زدهاند. همان روزها فروشگاه چند سفارش حضوری هم تحویل داده است. مدیر میخواهد بداند کدام سفارشها از تبلیغ آمدهاند، اما صندوق فقط مبلغ خرید را دارد و همکار فروش به خاطر نمیآورد مشتری از کجا با مغازه آشنا شده است. دو گزارش از یک هفته وجود دارد و هیچ راه سادهای برای وصل کردن آنها به هم دیده نمیشود.
برای کسبوکاری که بخشی از ارتباطش آنلاین و بخشی حضوری است، سنجش از همان لحظهای شروع میشود که قرار گذاشته میشود چه اتفاقی را ثبت کنند. بازدید سایت، تماس، مراجعه و پرداخت هر کدام مرحلهای متفاوتاند. اگر این مرحلهها از ابتدا تعریف شوند، حتی با یک فایل ساده و چند ثبت کوتاه میشود فهمید کمپین چه تعداد سفارش قابل پیگیری داشته و نتیجه در کدام بخش از مسیر مبهم مانده است.

برای یک کمپین کوچک، یک شاخص اصلی و چند عدد برای فهم مسیر کافی است. اگر نتیجه اصلی سفارش پرداختشده است، میتوان درخواستهای معتبر و مراجعههای انجامشده را نیز شمرد. به این ترتیب اگر تماس زیاد ولی خرید کم باشد، معلوم میشود باید مرحله میان تماس و خرید را بررسی کرد. اگر همان ابتدا همه چیز را «تبدیل» صدا بزنید، ممکن است دو تماس از یک نفر و خرید او سه بار در عدد نهایی دیده شوند.
قبل از شروع، درباره زمان مشاهده نتیجه نیز تصمیم بگیرید. کسی که شارژر میخرد ممکن است همان روز مراجعه کند. خرید رایانه یا قبول برآورد تعمیر میتواند چند روز طول بکشد. برای نمونه، گزارش ثبت درخواستهای یک هفته را میتوان با وضعیت همان درخواستها تا یک هفته بعد خواند. این فاصله باید در گزارش نوشته شود تا مقایسه با دوره بعد معنا پیدا کند و سفارشهایی که هنوز بازند به اشتباه شکست کمپین محسوب نشوند.
مرز بین بازدید سایت و سفارش را تعیین کنید
در گزارش وب، باز شدن یک صفحه فقط نشان میدهد صفحه دیده شده است. لمس دکمه تماس ممکن است قصد تماس را نشان دهد، حتی اگر کسی پشت تلفن جواب نداده باشد. فرم تکمیلشده نیز تا وقتی اطلاعات قابل استفاده دارد و درخواست مرتبط است، یک درخواست معتبر به حساب میآید. ثبت مراحل با اسمهای روشن، گزارش سایت و فروشگاه را خواندنی میکند. برای شروع، بازدید صفحه، درخواست معتبر، مراجعه انجامشده و سفارش پرداختشده نمونههایی از این مراحلاند.
اگر نفر واحد ابتدا تماس گرفته و بعد همان درخواست را در فرم نوشته، یک پرونده سفارش برای او کافی است. شمارش هر دو رخداد در گزارش سایت اشکالی ندارد، چون دو کار متفاوت انجام شدهاند. برای گزارش درخواست معتبر، همان پرونده را یکبار بشمارید. اگر یک نفر برای دو تعمیر جدا مراجعه کند، هر تعمیر میتواند شناسه خودش را داشته باشد. پس لازم است از ابتدا معلوم باشد واحد شمارش در هر ستون چیست.
صفحه مقصد و نشانی کمپین را هماهنگ کنید
برای تشخیص اینکه یک بازدید از کدام کمپین آمده، ابزارهای تحلیل وب میتوانند پارامترهای نشانی مانند منبع، نوع کانال و نام کمپین را بخوانند. برای مثال، میتوان نام کمپین تعمیر لپتاپ را یکبار تعیین کرد و همان نام را در لینکها و فایل گزارش به کار برد. از نامگذاری متفاوت برای یک کمپین بپرهیزید. اگر یک همکار نام فارسی و دیگری نسخه لاتین آن را در فایل بنویسد، ممکن است نتیجه یک کار در دو ردیف دیده شود.
این پارامترها از مرحله ورود به سایت خبر میدهند. برای مشاهده ارتباط با فروش حضوری، هنوز باید یک نشانه مشترک میان درخواست و سفارش وجود داشته باشد. این نشانه میتواند کد رزرو یا شناسه پیگیری باشد که پس از تماس یا تکمیل فرم ساخته میشود. نام کمپین را در پرونده درخواست ثبت کنید و شناسه را برای مراجعه به مشتری بدهید. از گذاشتن نام و شماره تلفن مشتری داخل نشانی یا متن عمومی گزارش خودداری کنید.

در پیشخوان منبع آشنایی را چطور ثبت کنیم؟
کارمند فروش میتواند بعد از توضیح نیاز مشتری یک سؤال کوتاه بپرسد. «اولین بار از چه راهی با فروشگاه آشنا شدید؟» پاسخ این سؤال گاهی جستوجوی اینترنتی است و گاهی معرفی دوست یا دیدن تابلو. اگر مشتری تبلیغ مشخصی را به یاد ندارد، پاسخ کلی او را با نام کمپینی که حدس میزنید عوض نکنید. دسته «نامشخص» بخشی از گزارش است و کمک میکند اندازه واقعی داده ناقص دیده شود.
بهتر است گزینههایی را ثبت کنید که کارکنان بتوانند از هم تشخیص دهند. میان «جستوجوی گوگل»، «شبکه اجتماعی»، «معرفی»، «عبور از مقابل فروشگاه» و «نامشخص» تفاوت روشن است. اگر مشتری هم یک صفحه جستوجو را دیده و هم قبل از مراجعه از دوستش پرسیده، میتوان منبع نخست را در یک کادر و توضیح تکمیلی را کوتاه ثبت کرد. پاسخ خود مشتری را از منبعی که در فرم یا نشانی ثبت شده متمایز نگه دارید.
شناسه درخواست را به پرونده فروش وصل کنید
فرض کنید مشتری فرم برآورد تعمیر را پر میکند و سامانه شناسه کوتاهی به او میدهد. هنگام مراجعه، پذیرش همان شناسه را در پرونده تعمیر وارد میکند. اگر سفارش کامل شد، مبلغ یا وضعیت را کنار آن میگذارد. در گزارش نهایی میشود دید که درخواست اینترنتی به کدام تعمیر رسیده است. اگر مشتری منصرف شود، همان پرونده بسته میشود و بازدید سایت همچنان در گزارش وب باقی میماند.
برای یک فروشگاه کوچک، ستونهای تاریخ، شناسه، منبع، وضعیت و مبلغ بهتنهایی میتوانند برای شروع قابل استفاده باشند. اگر شماره تماس برای هماهنگی لازم است، آن را در پرونده کاری قرار دهید و در گزارش تجمیعی منتشر نکنید. همکار سئو برای شمارش مراجعهها معمولاً به ردیف خریداران با شماره کامل احتیاج ندارد. یک خروجی که فقط شناسه، منبع و نتیجه را دارد، کار مقایسه را انجام میدهد.
در فرایندی که خود مشتری راه تماسش را روی پیشخوان وارد میکند، نمونهای مانند دستگاه ثبت شماره موبایل مشتریان شماره را در سامانه دستگاه قابل مدیریت میکند. تشخیص کمپین همچنان به اطلاعات ثبتشده در فرم، شناسه سفارش یا پاسخ مشتری وابسته است. پیش از استفاده بررسی کنید کارمند از کجا میفهمد این ثبت مربوط به کدام سفارش است و در چه مرحلهای ثبت منبع کامل میشود. یک تمرین کوتاه با چند سفارش فرضی در پیشخوان نقاطی را نشان میدهد که اطلاعات در آنها گم میشوند.

ترتیب اعتبار شواهد را روشن کنید
قاعدهای عملی میتواند چنین باشد. هرجا شناسه معتبر به درخواست وصل است، منبعی را که در درخواست ثبت شده نگه دارید. اگر شناسه وجود ندارد، پاسخ مشتری را در سطحی که گفته ثبت کنید. سؤال «از گوگل بود یا تبلیغات؟» برای بسیاری از خریداران روشن نیست. دسته عمومی «جستوجو» تا وقتی مدرک دیگری ندارید دقیقتر از نسبت دادن خرید به یک تبلیغ خاص است. در ردیفی که هیچ اطلاعی ندارد، همان مقدار نامشخص کافی است.
یک نمونه عددی از آغاز تا پایان
فرض کنید فروشگاه برای یک کمپین آزمایشی ۳ میلیون تومان هزینه کرده است. در گزارش سایت ۳۶۰ بازدید صفحه مقصد دیده میشود. فروشگاه ۳۰ درخواست معتبر ثبت کرده است. از میان درخواستها، ۱۸ نفر مراجعه کردهاند و ۹ سفارش پرداخت شده است. شرط این مثال آن است که هر درخواست فقط یک بار شمرده شده باشد و سفارشها با شناسه همان درخواست پیوند داشته باشند. زمان گزارش نیز تا پایان فرصت پیگیری نهایی ادامه پیدا میکند.
با این دادهها، سهم مراجعه از درخواست برابر با ۱۸ تقسیم بر ۳۰، یعنی ۶۰ درصد است. سهم سفارش از مراجعه برابر با ۹ تقسیم بر ۱۸، یعنی ۵۰ درصد است. اگر همه ۹ سفارش با روشی شفاف به کمپین نسبت داده شده باشند، هزینهٔ خودِ تبلیغ به ازای هر سفارش حدود ۳۳۳ هزار تومان میشود. این عدد فقط هزینه خود تبلیغ را در نظر گرفته است. اگر هزینه تولید صفحه، نگارش یا زمان پاسخگویی هم برای تصمیم مهم است، آنها را جداگانه در جمع هزینه بیاورید.
فرض کنید بعد از بازبینی مشخص میشود از میان ۹ مورد، ۶ سفارش شناسه معتبر کمپین دارند و ۳ نفر فقط گفتهاند در جستوجو فروشگاه را پیدا کردهاند. در گزارش میتوان هر دو عدد را آورد. هزینه به ازای ۶ سفارش قابل اتصال با شناسه، ۵۰۰ هزار تومان است. سه خرید دیگر را بهعنوان سفارش با منبع عمومی جستوجو نشان دهید. این شیوه به مدیر اجازه میدهد بداند تصمیم او بر چه اندازه از شواهد تکیه دارد.
درآمد همان ۶ سفارش را هم کنار هزینه ببینید، اما فاصله میان مبلغ فروش و سود را در نظر بگیرید. یک سفارش بزرگ ممکن است درآمد گزارش را بالا ببرد در حالی که هزینه قطعه یا زمان تعمیر هم بالا بوده است. سفارش برگشتی نیز باید طبق تعریفی که اول دوره تعیین کردهاید بررسی شود. اگر بعضی پرداختها هنوز کامل نشدهاند، مبلغ قطعی را از مبلغ در انتظار پرداخت جدا کنید تا تغییر وضعیت در هفته بعد گزارش را گمراه نکند.
وقتی اعداد دو گزارش با هم نمیخوانند
گاهی گزارش سایت ۴۰ ارسال فرم نشان میدهد و دفتر پذیرش ۳۱ درخواست معتبر دارد. قبل از نسبت دادن اختلاف به ابزار، چند نمونه را بررسی کنید. ممکن است یک نفر فرم را چند بار ارسال کرده باشد، یک فرم خارج از حوزه خدمات باشد یا صندوق فقط سفارشهای پرداختشده را شمرده باشد. تعریفها را کنار هر عدد بنویسید. اینکه دو عدد برابر نیستند میتواند نتیجه اندازهگیری دو مرحله متفاوت باشد.
زمان ثبت هم روی مقایسه اثر دارد. بازدید ممکن است دوشنبه ثبت شده باشد، فرم چهارشنبه برسد و سفارش شنبه هفته بعد بسته شود. اگر گزارش سایت به زمان بازدید و گزارش فروشگاه به زمان پرداخت گروهبندی شده، یک بازه کوتاه ممکن است درخواست و خرید همان نفر را در دو هفته متفاوت نشان دهد. برای تحلیل کمپین، میتوان گروه درخواستهای همان هفته را جدا کرد و وضعیت آن گروه را در هفتههای بعد بهروز نگه داشت.
روی ردیفهای بدون شناسه بهصورت نمونهای کار کنید. اگر بیشتر ثبتهای ناقص در یک شیفت رخ میدهند، شاید کادر لازم در دید کارکنان نیست. اگر کد در صفحه تأیید فرم نشان داده میشود اما مشتری قبل از مراجعه به آن دسترسی ندارد، میتوان راه سادهای برای نگه داشتنش فراهم کرد. اگر مشتری پیش از رسیدن از راه دیگری تماس گرفته، کارمند ممکن است دو پرونده بسازد. پیدا کردن همین موقعیتهای تکرارشونده بهتر از تغییر همزمان همه مراحل است.

سئو و تبلیغ چه وقت در یک مسیر قرار میگیرند؟
ممکن است مشتری نخست مقالهای را در نتایج جستوجو بخواند، بعد تبلیغ فروشگاه را ببیند و در پایان با جستوجوی نام فروشگاه شماره بگیرد. با یک روش گزارشدهی، اعتبار سفارش به آخرین مرحله میرسد. در روش دیگری، مرحله اول یا چند مرحله در شکل گرفتن خرید سهم میگیرند. در تحلیل داخلی فروشگاه مهم است بدانید هر گزارش با کدام قاعده ساخته شده است. اگر قاعده را تغییر میدهید، عددهای قبل و بعد را با توضیح آن تغییر کنار هم بگذارید.
برای بررسی محتوای سئو، صفحهای را که احتمالاً به تصمیم مشتری کمک کرده مشخص کنید. بازدید مقاله راهنمای انتخاب شارژر میتواند مقدمه خرید باشد، حتی اگر درخواست در صفحه دیگری ثبت شود. اگر فقط عدد تماس از صفحه محصول را ببینید، پیوند احتمالی محتوا با خرید پنهان میماند. از طرف دیگر، دیدن مقاله هم به تنهایی دلیل خرید شخص مشخص نیست. برای هر نتیجهای که گزارش میدهید، توضیح دهید بر چه نشانهای بنا شده است.
داده مورد نیاز کارکنان و گزارش را جدا نگه دارید
خریدار ممکن است شماره را برای خبر آماده شدن سفارش بدهد. این شماره به کار پذیرش میآید. در خروجیای که مدیر برای سنجش کمپین میبیند، میتوان آن را با شناسه سفارش جایگزین کرد. نام اشخاص، شماره تماس و توضیحات شخصی را در نشانی کمپین، عنوان رویداد یا گزارش عمومی قرار ندهید. کسی که فقط نسبت سفارش به مراجعه را محاسبه میکند به این جزئیات احتیاجی ندارد.
در فرم یا کنار ابزار پیشخوان، هدف درخواست راه تماس را روشن بنویسید. اگر تماس برای اعلام هزینه تعمیر است، همین را توضیح دهید. برای خبرهای دورهای یا تخفیف، انتخاب جداگانهای در اختیار مشتری بگذارید. کسی که شیوه دیگری را برای پیگیری ترجیح میدهد، میتواند با رسید یا شناسه سفارش کار را ادامه دهد. گزینهای که کارکنان بتوانند به سادگی توضیح بدهند، هنگام شلوغی هم قابل اجراست.
اجرای آزمایشی را با چند پرونده تمرین کنید
پیش از شروع کمپین، چهار مسیر واقعی را آزمایش کنید. یک فرم کامل بفرستید و با همان شناسه سفارش حضوری ثبت کنید. درخواست دوم را دو بار بفرستید و ببینید پذیرش چطور تکرار را تشخیص میدهد. مورد سوم را بدون شناسه پیگیری کنید و گزینه منبع نامشخص را امتحان کنید. در مورد چهارم، سفارشی را پس از ثبت لغو کنید. در پایان، عددی را که انتظار داشتید با عدد نشان دادهشده در گزارش مقایسه کنید.
گزارش هفتگی را برای یک اقدام قابل اجرا بنویسید
در ابتدای گزارش بگویید چند درخواست بررسی شده، چند مراجعه و خرید رخ داده و چه تعداد منبع نامشخص مانده است. کنار عدد سفارش، بازه ثبت درخواست و تاریخ آخرین پیگیری را بیاورید. اگر بخشی از سفارشها هنوز بازند، تعدادشان را جدا نشان دهید. گزارش یک هفته با پروندههای ناتمام را میتوان هفته بعد بازبینی کرد و نتیجه تازه را به همان دوره نسبت داد.
بعد از اعداد، یک مسئله محدود انتخاب کنید. اگر درخواست معتبر کم است اما صفحه بازدید دارد، بررسی کنید آیا توضیح خدمت و راه اقدام به اندازه کافی روشناند. اگر درخواست مناسب زیاد است اما حضور کم، زمان پاسخ اولیه، دسترسی به نشانی و ظرفیت مراجعه را بررسی کنید. اگر مراجعه خوب است ولی خرید کم، نوع کالا، قیمت، شرایط تحویل یا انتظار ساختهشده در صفحه مقصد را مرور کنید.

تغییر را مشخص و قابل مقایسه نگه دارید. برای نمونه، اگر مشتریان آدرس را پیدا نمیکنند، توضیح مسیر را به پیام تأیید اضافه کنید و اثر را بر مراجعههای ناموفق ببینید. اگر چند عامل را همزمان تغییر دهید، فهمیدن اینکه چه چیزی اثر کرده دشوار میشود. در گزارش بعدی یادداشت کنید تغییر از چه روزی اجرا شد و چه اتفاق دیگری، مانند تعطیلی یا کمبود موجودی، میتوانست نتیجه همان دوره را جابهجا کند.
در برآورد اثر واقعی کمپین، میتوان نتیجه دورههای مشابه را هم بررسی کرد. فروشگاه ممکن است حتی بدون تبلیغ، در هفته آغاز مدارس فروش بیشتری داشته باشد. مقایسه دو هفته با شرایط متفاوت فقط یک سرنخ میدهد. اگر اجرای مقایسه کنترلشده ممکن باشد، از قبل مشخص کنید چه چیزهایی ثابت میمانند و در پایان چه شاخصی ملاک تصمیم است. مشاهده همزمان افزایش فروش و اجرای کمپین به تنهایی اندازه اثر کمپین را تعیین نمیکند.
نتیجه را به زبان همان سؤال اول بنویسید
در پایان، به جای یک عدد کلی بنویسید چند سفارش با شناسه به کمپین وصل شدهاند، برای چند مورد فقط پاسخ مشتری را دارید و کدام پروندهها هنوز بازند. اگر هدف تعمیر بوده، سفارش تعمیر را از مراجعه برای پرسیدن قیمت جدا نگه دارید. خواننده گزارش باید بتواند بفهمد عدد چگونه به دست آمده و در دوره بعد چه چیزی باید بهتر ثبت شود.
رابطه وب و پیشخوان با یک شناسه قابل پیگیری، یک راه تماس مشخص در صورت نیاز و وضعیت روشن سفارش شکل میگیرد. با همین جزئیات میتوان محل قطع ارتباط میان تبلیغ و خرید را پیدا کرد. شاید مشکل در صفحه مقصد، ساعت پاسخ، ثبت پذیرش یا کیفیت گزارش باشد. وقتی مرحله مشکل روشن شد، تغییر بعدی را میشود در همان نقطه امتحان کرد و نتیجه را دوباره سنجید.